Beurs betekenis: wat is de beurs en hoe werkt het?

De beurs is een officiële marktplaats waar kopers en verkopers handelen in financiële instrumenten zoals aandelen, obligaties en grondstoffen. Bedrijven gebruiken de beurs om kapitaal op te halen. Beleggers gebruiken de beurs om vermogen op te bouwen.

Wat bedoelen we met ‘de beurs'?

Als we het hebben over ‘de beurs', bedoelen we de effectenbeurs. Voorbeelden zijn de Dow Jones, Nasdaq en AEX, maar er zijn er wereldwijd veel meer. Op de beurs worden effecten verhandeld, en dat zijn niet alleen aandelen. Effecten zijn onder te verdelen in drie groepen: aandelen, obligaties en afgeleide producten zoals opties.

De beurs is van groot economisch belang. Het zorgt ervoor dat bedrijven geld kunnen lenen of kapitaal kunnen verwerven, zodat ze kunnen investeren en groeien. Er gaat dagelijks veel geld om op de beurs, waardoor toezicht en regulering onmisbaar zijn. De Nederlandse tak van Euronext staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM).

Beurzen wereldwijd

Er zijn wereldwijd veel effectenbeurzen. De AEX, Nasdaq, Nikkei en Dow Jones zijn wellicht de bekendste voor Nederlandse beleggers. De AEX is de Amsterdamse beurs, die tegenwoordig door fusies en overnames onder Euronext valt. Euronext is een samenwerkingsverband tussen Europese beurzen, waaronder die van Parijs, Amsterdam en Brussel.

In 2007 ging Euronext samen met NYSE, de New Yorkse beurs. NYSE stootte de Europese tak in 2013 weer af om zich te richten op de Amerikaanse markt. Sindsdien is Euronext weer zelfstandig en beursgenoteerd. Aandelen in Euronext zijn in handen van onder andere ABN AMRO, ASR, BNP Paribas en Société Générale.

Het hoofdkantoor van Euronext is de Amsterdamse Beurs aan Beursplein 5 in Amsterdam, waar al lang de AEX gevestigd is. Ook andere beurzen gaan steeds vaker samen om efficiënter en kostenbesparender te werken. Zo wordt handelen op meerdere beurzen voor beleggers makkelijker.

Wat wordt er verhandeld op de beurs?

Aandelen

Een aandeel is een stukje deelneming in het kapitaal van een bedrijf. Op aandelen kan dividend worden uitgekeerd: een deel van de winst van het bedrijf. Gaat het goed met het bedrijf, dan stijgt de waarde van het aandeel en kan de dividenduitkering hoger worden. Gaat het slecht, dan daalt de koers en kan het dividend vervallen.

De koers van een aandeel komt tot stand door vraag en aanbod. Als het slecht gaat met een bedrijf, is er meer aanbod dan vraag. Gaat het juist goed, bijvoorbeeld na sterke kwartaalcijfers, dan stijgt de vraag. Dit principe heet marktwerking. Op het juiste moment kopen én verkopen is belangrijk, maar omdat koersen nooit volledig te voorspellen zijn, brengt beleggen in aandelen altijd risico mee. Wil je weten hoe je aandelen analyseert, lees dan meer over technische analyse versus fundamentele analyse.

Obligaties

Bij een obligatie schrijft een bedrijf of overheid een lening uit. Als je een obligatie koopt, leen je geld uit aan de uitgevende partij. Als tegenprestatie ontvang je couponrente. De hoogte van die rente hangt af van de kredietwaardigheid van de uitgevende partij.

Een overheidsobligatie heeft doorgaans een laag risico en een lage couponrente. Een obligatie van een bedrijf in moeilijkheden heeft een hoger risico, maar ook een hogere rente. Naast de couponrente kun je ook geld verdienen als de koers van de obligatie stijgt op de beurs. Wil je weten welk risico een obligatie met zich meebrengt, kijk dan naar de rating van de uitgevende partij. Moody's en Standard & Poor's (S&P) zijn de bekendste kredietbeoordelaars ter wereld.

Business plans

Soorten obligaties

Obligaties komen in verschillende vormen. Welk type bij jou past, hangt af van hoelang je je geld kunt missen, hoeveel risico je wil lopen en of een gegarandeerde uitbetaling voor jou belangrijk is.

• Vaste couponrente: de rente staat vanaf uitgifte vast
• Vaste looptijd: de looptijd staat vanaf uitgifte vast
• Achtergestelde obligaties: hogere rente, maar bij faillissement worden andere schuldeisers eerst betaald
• Perpetual obligaties: geen vaste looptijd, de obligatie loopt in principe eeuwig door
• Converteerbare obligaties: kunnen onder bepaalde voorwaarden worden omgezet in aandelen van het bedrijf
• Floating rate: de couponrente is variabel en gekoppeld aan een index zoals de marktrente of Euribor

Afgeleide producten

Naast aandelen en obligaties zijn er nog veel andere producten die je op de effectenbeurs kunt verhandelen. Deze worden samen ‘afgeleide producten' of ‘derivaten' genoemd. Ze zijn gebaseerd op een onderliggende waarde, zoals aandelen, valuta of grondstoffen. Bekende voorbeelden zijn opties, futures en warrants.

Opties

Een optie geeft je het recht om een onderliggende waarde te kopen (call-optie) of te verkopen (put-optie) tegen een vooraf bepaalde prijs, binnen een vooraf bepaalde termijn. Je betaalt hiervoor een optiepremie. Als optienemer ben je niet verplicht de koop of verkoop ook daadwerkelijk door te zetten.

Loopt de termijn af zonder dat je de optie hebt gebruikt, dan vervalt de optie. Je betaalt in dat geval alleen de optiepremie. Opties worden gebruikt om koersrisico's af te dekken, maar ook om te speculeren op een stijging of daling. Lees meer over hoe opties handelen werkt in onze volledige gids.

Warrants

Een warrant lijkt op een optie. Met een warrant koop je het recht om een onderliggende waarde te kopen (call warrant) of te verkopen (put warrant) gedurende een bepaalde periode en tegen een vooraf bepaalde prijs. Toch zijn er belangrijke verschillen met opties.

Warrants worden verhandeld aan de reguliere effectenbeurs, net als aandelen. De uitgever van een warrant bepaalt zelf de voorwaarden, die daardoor flexibeler zijn dan bij gestandaardiseerde opties. De uitgever is altijd een onderneming of financiële instelling. De looptijd van een warrant is doorgaans langer dan die van een optie.

Trader

Futures

Een future werkt vergelijkbaar met een optie, maar heeft een hefboomwerking. Daardoor kun je in korte tijd veel geld verdienen, maar ook snel veel verliezen. Futures kom je ook tegen onder namen als termijncontracten, turbo's, sprinters of speeders. Door de hefboom profiteer je versneld van een stijging of daling van de onderliggende waarde.

Zet je in op een stijging, dan heet dat een future long. Bij een daling heet dat een future short. Je zet in op een deel van de onderliggende waarde, maar je krijgt de volledige waardestijging of -daling mee. Een hefboomfactor van 5 betekent: stijgt de waarde met 1%, dan stijgt jouw positie met 5%. Daalt de waarde met 10%, dan verlies jij 50%. Er is een stop-loss ingebouwd: je kunt nooit meer verliezen dan je inzet.

Deelnemen aan beleggingsfondsen

Iedereen kan handelen aan de beurs. Maar zelf beleggen vereist kennis én tijd. Je moet regelmatig de koersen volgen en beslissen of je koopt, verkoopt of niets doet. Mis je een belangrijke koersdaling, dan kan dat snel veel geld kosten. Wie daar geen tijd of kennis voor heeft, kan kiezen voor een beleggingsfonds.

Een beleggingsfonds heeft een beheerder: een bank, financiële instelling of hedgefonds. De beheerder stelt een mix van effecten samen, waardoor het risico gespreid wordt. Deelnemers kopen een stukje van die mix. Elke mix heeft een bepaald risico en een bijbehorend verwacht rendement. Hoe hoger het risico, hoe hoger het verwacht rendement.

Welke mix je kiest, hangt af van hoe lang je je geld kunt missen en hoeveel risico je aankunt. Ben je geen risiconemer, dan kies je beter voor een mix met minder risico en een lager verwacht rendement. Een alternatief voor beleggingsfondsen zijn ETF's: fondsen die een index volgen en die je gewoon via de beurs kunt kopen. Lees er meer over in onze complete gids over ETF beleggen.

Pensioenfondsen

Wist je dat je waarschijnlijk al deelneemt aan een beleggingsfonds, zonder dat je het doorhebt? Als je in loondienst bent en pensioen opbouwt, ben je lid van een pensioenfonds. Pensioenfondsen beleggen een groot deel van het ingelegde geld via beleggingsfondsen. Dat verklaart waarom je pensioenverwachting tijdens economische crises daalt: als de beurs het slecht doet, doet een beleggingsfonds dat doorgaans ook.

De dagelijkse gang van zaken op de beurs

Elke beurs heeft eigen openingstijden. Tijdens die tijden kun je elke minuut handelen. Omdat er wereldwijd beurzen zijn in vrijwel alle tijdzones, kun je als je wil bijna 24 uur per dag handelen. In het weekend zijn de meeste beurzen gesloten, en ook op feestdagen kun je niet altijd terecht.

Feestdagen verschillen per land. Op Tweede Paasdag en Tweede Kerstdag is Euronext gesloten, maar de Amerikaanse beurs is dan gewoon open. In Amerika zijn Independence Day, Labor Day en Thanksgiving voorbeelden van dagen waarop de beurs dicht is. De administratieve afhandeling van transacties verloopt via een zogeheten clearinghouse. Zij zorgen voor de overdracht van effecten van verkoper naar koper en de bijbehorende betaling.

Alle effecten op de beurs kunnen elke seconde van waarde veranderen. Het moment van handelen bepaalt dus tegen welke koers je koopt of verkoopt. Voor beleggingsfondsen werkt dit anders. Zij bepalen eenmaal per dag, op een vast tijdstip, de netto vermogenswaarde (ook wel NAV of intrinsieke waarde). Handelen binnen het fonds vindt de hele dag plaats tegen die ene vastgestelde koers.

Het risico: de beurs crasht

Een beurscrash, ook wel beurskrach genoemd, is de nachtmerrie van elke belegger. Het treedt op als een groot deel van de effecten tegelijk fors in waarde daalt. Dit gebeurt vaak onverwachts en de gevolgen kunnen enorm zijn. Een crash volgt doorgaans op een periode van sterke economische groei en stijgende koersen: de zogenoemde bubbel die knapt.

In 1929 zorgde de crash van de NYSE aan het beroemde Wall Street voor een wereldwijde banken- en schuldencrisis. Die crisis duurde tien jaar en staat bekend als de Grote Depressie. In 2008 volgde de meest recente grote beurscrash. Een bubbel in de huizenmarkt barstte: toen huizenprijzen kelderden en mensen hun hypotheek niet meer konden betalen, kwamen banken in grote problemen. Verschillende banken werden overeind gehouden door overheidssteun. Wereldwijd vielen bedrijven om of moesten drastisch ingrijpen. De werkloosheid steeg en veel huiseigenaren kwamen met een restschuld te zitten.

Beurs nieuws in krant

Zitten we in een bubbel?

Na de crisis van 2008 herstelden de markten stap voor stap. In de jaren daarna stegen de beurzen sterk, mede gevoed door lage rentes en ruim monetair beleid van centrale banken. De coronacrash van 2020 zorgde tijdelijk voor een forse daling, maar markten herstelden opvallend snel. Daarna volgden periodes van hoge inflatie, renteverhogingen door de ECB en Fed, en geopolitieke spanningen die de beurzen beïnvloedden.

Of er op dit moment een nieuwe bubbel is, is moeilijk te zeggen. Technologieaandelen handelden de afgelopen jaren op hoge waarderingen. Tegelijk zijn er sectoren die relatief goedkoop geprijsd zijn. Alleen de tijd leert of markten te ver zijn doorgeschoten. Wat wel vaststaat: crashes horen bij de beurs, en een goed gespreide portefeuille helpt je er beter doorheen. Lees meer over hoe je hiermee omgaat in ons artikel over beleggen tijdens een recessie.

Hoe begin je met beleggen op de beurs?

Om te handelen op de beurs heb je een broker nodig. Een broker is een tussenpersoon die jouw orders uitvoert op de effectenbeurs. Er zijn grote verschillen tussen brokers: in kosten, beschikbare producten, veiligheid en gebruiksgemak. Voor beginners is het verstandig te kiezen voor een broker met lage instapkosten en een overzichtelijk platform.

Bekende brokers voor Nederlandse beleggers zijn onder andere DEGIRO, Trade Republic en Trading 212. Wil je weten welke broker het beste bij jouw situatie past, bekijk dan ons overzicht van de beste brokers voor beginners.

Veelgestelde vragen over de beurs

Wat is het verschil tussen de beurs en een aandelenbeurs?

De term ‘aandelenbeurs' dekt de lading niet volledig. Op de effectenbeurs handel je namelijk niet alleen in aandelen, maar ook in obligaties en afgeleide producten zoals opties, futures en warrants. De beurs is dus een bredere marktplaats dan alleen voor aandelen.

Hoe komt een beurskoers tot stand?

Een beurskoers komt tot stand door vraag en aanbod. Als veel beleggers een aandeel willen kopen, stijgt de koers. Als er meer verkopers dan kopers zijn, daalt de koers. Nieuws over een bedrijf, economische cijfers en het sentiment op de markt beïnvloeden die vraag en dat aanbod voortdurend.

Hoe veilig is beleggen op de beurs?

Beleggen op de beurs brengt altijd risico mee. Koersen kunnen dalen, soms sterk. Het risico verschilt per product: aandelen zijn doorgaans risicovoller dan obligaties. Spreiding over meerdere effecten en een lange beleggingshorizon helpen risico te beperken. Beleggen via een door de AFM gereguleerde broker biedt extra bescherming voor jouw vermogen.

Wat is het verschil tussen een optie en een future?

Bij een optie heb je het recht om een onderliggende waarde te kopen of verkopen, maar je bent daartoe niet verplicht. Bij een future heb je de plicht om de transactie uit te voeren. Futures werken bovendien met een hefboom, waardoor winsten én verliezen worden uitvergroot ten opzichte van de inleg.

Ben je op zoek naar de beste broker voor jouw situatie? Vergelijk de kosten en het aanbod van alle brokers in Nederland.