Koers-winstverhouding uitgelegd: zo gebruik je de P/E ratio

De P/E ratio — ook wel koers-winstverhouding genoemd — is één van de meest gebruikte maatstaven bij beleggen. Toch begrijpen veel beginnende beleggers niet precies wat dit getal betekent, laat staan hoe je het slim inzet. In dit artikel leer je wat de P/E ratio is, hoe je hem berekent en waarom je hem nooit blind moet vertrouwen.

We behandelen de basisberekening, de verschillende varianten, de valkuilen en praktische toepassingen. Na het lezen van dit artikel kun je zelf beoordelen of een aandeel goedkoop of duur geprijsd is ten opzichte van zijn winst.

Wat is de P/E ratio en hoe bereken je hem?

De koers-winstverhouding (P/E ratio) geeft aan hoeveel keer de jaarwinst je betaalt voor een aandeel. Een P/E van 20 betekent dat je twintig keer de jaarwinst betaalt. Hoe lager dit getal, hoe goedkoper het aandeel theoretisch geprijsd is.

De formule is eenvoudig:

• P/E ratio = Aandeelkoers ÷ Winst per aandeel (EPS)
• Aandeelkoers: de huidige marktprijs van één aandeel
• EPS (Earnings Per Share): de nettowinst gedeeld door het aantal uitstaande aandelen

Een concreet rekenvoorbeeld

Stel dat een aandeel €40 kost. Het bedrijf verdient €2 nettowinst per aandeel. Dan is de P/E ratio: €40 ÷ €2 = 20. Je betaalt dus twintig keer de jaarwinst voor dit aandeel.

Ter vergelijking: de gemiddelde P/E ratio van de S&P 500-index lag tussen 2000 en 2024 gemiddeld rond de 16 à 17. In perioden van economische euforie, zoals begin 2021, steeg dat gemiddelde zelfs tot boven de 30. Dit geeft je een referentiepunt om individuele aandelen te beoordelen.

Trailing P/E vs. forward P/E: welk getal gebruik je?

Er bestaan twee veelgebruikte varianten van de P/E ratio. De trailing P/E gebruikt de winst uit de afgelopen twaalf maanden. De forward P/E gebruikt de verwachte winst voor de komende twaalf maanden. Beide hebben voor- en nadelen.

Trailing P/E (historisch)

• Gebaseerd op werkelijke, gerapporteerde winst
• Betrouwbaar en objectief controleerbaar
• Nadeel: kijkt achteruit, niet vooruit
• Minder bruikbaar bij snel groeiende bedrijven

Forward P/E (toekomstgericht)

• Gebaseerd op analistenverwachtingen voor de toekomstige winst
• Nuttiger voor groeibedrijven met stijgende winsten
• Nadeel: verwachtingen kunnen flink afwijken van de realiteit
• Analistenramingen zijn in 2023 gemiddeld met 8% afgeweken van de werkelijke winst (bron: FactSet, 2024)

Voor beginners is de trailing P/E een veilig startpunt. Je werkt immers met vaststaande cijfers. Gebruik de forward P/E als aanvulling, niet als vervanging.

Hoe interpreteer je een hoge of lage P/E ratio?

Een lage P/E betekent niet automatisch dat een aandeel koopwaardig is. Een hoge P/E betekent ook niet dat een aandeel te duur is. De context bepaalt alles.

Bekijk altijd deze drie factoren samen:

1. Sectorvergelijking: Vergelijk de P/E van een aandeel altijd met sectorgenoten. Technologiebedrijven hebben historisch hogere P/E-ratios dan nutsbedrijven. In 2024 lag de gemiddelde P/E van de technologiesector in de S&P 500 rond de 28, terwijl de energiesector gemiddeld rond de 12 lag.
2. Groeivooruitzichten: Een hoge P/E kan gerechtvaardigd zijn als de winstgroei sterk is. Gebruik hiervoor de PEG-ratio (zie hieronder).
3. Economische omstandigheden: In tijden van lage rente zijn beleggers bereid hogere P/E-ratios te accepteren, omdat alternatieven zoals obligaties minder aantrekkelijk zijn.

Vuistregels als startpunt

Gebruik onderstaande indeling als grove oriëntatie, niet als absolute waarheid:

• P/E onder 10: Mogelijk ondergewaardeerd, maar ook mogelijk een probleembedrijf
• P/E tussen 10 en 20: Historisch gezien gemiddeld geprijsd
• P/E tussen 20 en 30: Aan de hoge kant, vraag je af waarom
• P/E boven 30: Hoge groeiverwachting ingeprijsd — groot risico bij teleurstelling

De PEG-ratio: de P/E ratio met groeicorrectie

De PEG-ratio (Price/Earnings to Growth) lost een groot nadeel van de P/E op: het houdt rekening met de verwachte winstgroei. Een hoge P/E is anders als het bedrijf ook hard groeit.

De formule:

• PEG-ratio = P/E ratio ÷ verwachte jaarlijkse winstgroei (%)

Voorbeeld: een bedrijf heeft een P/E van 30 en een verwachte winstgroei van 30%. Dan is de PEG-ratio: 30 ÷ 30 = 1,0. Een PEG van 1,0 geldt als redelijk geprijsd. Onder de 1,0 kan wijzen op onderwaardering. Boven de 2,0 is vaak een signaal van overwaardering.

Bedenk echter: de PEG is zo betrouwbaar als de groeiprognoses. En die zijn, zoals eerder vermeld, zelden perfect.

Wanneer is de P/E ratio misleidend?

De P/E ratio heeft duidelijke beperkingen. Ken je ze, dan gebruik je hem een stuk slimmer.

Situaties waarin de P/E faalt

• Verliesgevende bedrijven: Als een bedrijf geen winst maakt, is de P/E niet berekend of zelfs negatief. Dan heb je er weinig aan.
• Eenmalige winsten of verliezen: Een bedrijf kan zijn winst tijdelijk opblazen door een activa te verkopen. De EPS stijgt dan kunstmatig, waardoor de P/E onterecht laag lijkt.
• Sterk cyclische bedrijven: Staal-, olie- en autobedrijven hebben enorm wisselende winsten. Een lage P/E tijdens een economische piek kan misleidend zijn.
• Boekhoudkundige keuzes: Bedrijven kunnen via afschrijvingen, voorraadbeheer of aandeleninkoop hun EPS beïnvloeden.

Gebruik de P/E ratio daarom altijd in combinatie met andere maatstaven, zoals de koers-boekwaardeverhouding (P/B), de EV/EBITDA of de vrije kasstroom. Eén getal vertelt nooit het hele verhaal.

Veelgestelde vragen over de P/E ratio

Wat is een goede P/E ratio voor een aandeel?

Er bestaat geen universeel “goede” P/E ratio. Een P/E tussen de 10 en 20 geldt historisch als gemiddeld voor de brede markt. Vergelijk altijd binnen dezelfde sector en houd rekening met de groeiverwachtingen van het bedrijf.

Wat is het verschil tussen trailing en forward P/E?

De trailing P/E gebruikt de werkelijke winst van de afgelopen twaalf maanden. De forward P/E gebruikt de verwachte winst voor de komende twaalf maanden. De trailing P/E is betrouwbaarder, de forward P/E is nuttiger voor groeibedrijven.

Kan een negatieve P/E ratio voorkomen?

Ja. Als een bedrijf verlies draait, is de winst per aandeel (EPS) negatief. De P/E ratio is dan ook negatief of wordt simpelweg niet weergegeven. In dat geval kun je beter kijken naar andere waarderingsmaatstaven.

Is een lage P/E altijd een koopsignaal?

Nee. Een lage P/E kan wijzen op onderwaardering, maar ook op structurele problemen bij het bedrijf. Beleggers noemen dit een “value trap”. Onderzoek altijd waarom een aandeel laag geprijsd is voordat je koopt.

Conclusie: zo gebruik je de P/E ratio slim

De koers-winstverhouding is een krachtig hulpmiddel, maar geen toverformule. Onthoud deze kernpunten:

• De P/E ratio vertelt je hoeveel keer de jaarwinst je betaalt voor een aandeel
• Vergelijk altijd binnen dezelfde sector en met historische gemiddelden
• Gebruik de trailing P/E voor betrouwbaarheid, de forward P/E voor groeiperspectieven
• Combineer de P/E met de PEG-ratio voor een beter beeld van groeibedrijven
• Wees alert op situaties waarin de P/E misleidend is, zoals bij cyclische of verliesgevende bedrijven

Ben je op zoek naar de beste broker voor jouw situatie? Bekijk onze onafhankelijke vergelijking van meer dan 50 brokers in Nederland. Klik hier voor de vergelijking.