Stagflatie en beleggen zijn een lastige combinatie: hoge inflatie vreet aan je koopkracht, terwijl een stagnerende economie je rendement onder druk zet. Het is het slechtste van twee werelden. Toch is stagflatie geen nieuw fenomeen, en er zijn bewezen strategieën om je portfolio te beschermen. In dit artikel leer je wat stagflatie precies is, waarom het zo schadelijk is voor traditionele beleggingen, en welke concrete stappen je kunt nemen als belegger.
Je leest hier achtereenvolgens: de definitie en oorzaken van stagflatie, de impact op aandelen, obligaties en andere activa, welke beleggingen historisch goed presteerden, en hoe je je strategie nu al kunt aanpassen. Aan het einde vind je een FAQ met de meest gestelde vragen.
Wat is stagflatie en waarom is het zo gevaarlijk?
Stagflatie is een economische situatie waarbij hoge inflatie samengaat met lage of negatieve economische groei én hoge werkloosheid. Normaal gesproken stijgt inflatie juist wanneer een economie oververhit raakt. Stagflatie doorbreekt dat patroon, wat centrale banken voor een dilemma stelt.
De term werd populair in de jaren zeventig. Tijdens de oliecrisis van 1973 steeg de inflatie in de VS tot boven de 12%, terwijl de economie kromp. De aandelenmarkt verloor in die periode meer dan 40% van zijn waarde in reële termen. Dat zijn geen abstracte cijfers: ze laten zien hoe verwoestend stagflatie kan zijn voor beleggers.
Waarom werkt het klassieke beleid niet?
Centrale banken zoals de ECB hebben normaal twee instrumenten: rentes verhogen om inflatie te bestrijden, of rentes verlagen om groei te stimuleren. Bij stagflatie werkt geen van beide goed. Verhoog je de rente, dan verslechtert de economische situatie verder. Verlaag je ze, dan escaleert de inflatie. Dit verklaart waarom beleggers stagflatie zo gevaarlijk vinden.
- Hogere rentes drukken aandeelwaarderingen omlaag
- Lage groei schaadt bedrijfswinsten
- Inflatie vernietigt de reële waarde van obligaties
- Consumenten besteden minder, wat groeibedrijven hard raakt
Hoe beïnvloedt stagflatie je bestaande beleggingen?
De impact van stagflatie verschilt sterk per activaklasse. Groeiaandelen lijden het meest: hun toekomstige winsten worden harder verdisconteerd bij hogere rentes. Obligaties verliezen koopkracht door inflatie. Alleen specifieke categorieën presteren relatief goed.
Aandelen: niet allemaal hetzelfde
Technologiebedrijven en groeiaandelen dalen gemiddeld het sterkst bij stagflatie. Dat bleek ook in 2022, toen de NASDAQ met meer dan 33% daalde terwijl de inflatie in de eurozone opliep naar 10,6% (Eurostat, oktober 2022). Defensieve aandelen in sectoren als voeding, energie en gezondheidszorg deden het aanzienlijk beter.
Bedrijven met sterke prijszettingsmacht – die hogere kosten kunnen doorrekenen aan klanten – houden hun winstmarges beter op peil. Denk aan bedrijven als Nestlé, Shell of farmaceutische giganten. Dit zijn geen spectaculaire groeiers, maar ze bieden stabiliteit wanneer het er echt om gaat.
Obligaties: dubbel nadeel
Staatsobligaties met vaste rente zijn bijzonder kwetsbaar bij stagflatie. Stijgende rentes drukken de koers omlaag, terwijl inflatie de reële waarde van de uitkeringen uitholt. Tijdens de periode 2021–2022 verloren Europese staatsobligaties gemiddeld 18% in waarde, een historisch zeldzame daling (Bloomberg, 2022).
Een uitzondering zijn inflatiegekoppelde obligaties, zoals TIPS in de VS of Nederlandse inflatie-linked staatsschulden. Deze passen hun uitkering automatisch aan op basis van de inflatie. Ze zijn geen perfecte oplossing, maar dempen het reële verlies aanzienlijk.
Welke beleggingen presteren goed tijdens stagflatie?
Historisch zijn er vier categorieën die het bij stagflatie beter doen dan de brede markt. Geen enkele is risicoloos, maar ze bieden meer bescherming dan een standaard aandelen-obligatiemix.
1. Grondstoffen en energie
Grondstoffen zijn vaak de directe oorzaak van stagflatie – en profiteren er tegelijkertijd van. Olie, gas, koper en landbouwgrondstoffen stijgen in prijs wanneer inflatie oploopt. De S&P GSCI Commodity Index steeg in 2022 met ruim 26%, terwijl aandelen daalden. Je kunt via ETF's eenvoudig blootstelling krijgen aan grondstoffenindices.
2. Goud en edelmetalen
Goud staat bekend als inflatiehedge, al is de relatie niet altijd rechtlijnig. Op de lange termijn behoudt goud zijn koopkracht beter dan papieren valuta. In stagflatiescenario's speelt ook de vlucht naar veiligheid een rol: beleggers zoeken activa die niet afhangen van economische groei. Goud-ETF's zoals iShares Physical Gold (SGLN) maken dit toegankelijk voor kleine beleggers.
3. Vastgoed met inflatiekoppeling
Direct vastgoed biedt gedeeltelijke bescherming omdat huurprijzen meegroeien met inflatie. Vastgoed-ETF's (REIT's) zijn echter gevoeliger voor rentestijgingen, omdat ze zwaar gefinancierd zijn met schuld. Kies bij voorkeur REIT's gericht op sectoren met lange, geïndexeerde huurcontracten, zoals logistiek vastgoed of infrastructuur.
4. Defensieve value-aandelen
Bedrijven met lage schulden, stabiele kasstromen en sterke merken overleven stagflatie het best. De value-factor – goedkope aandelen op basis van winst of boekwaarde – presteerde historisch beter dan groei-aandelen in stagflatieperiodes. ETF's gericht op value in de eurozone of wereldwijd bieden een eenvoudige ingang.
Hoe pas je je strategie concreet aan?
Je hoeft je portfolio niet volledig om te gooien. Een paar gerichte aanpassingen kunnen al een groot verschil maken. Hieronder vind je een stapsgewijze aanpak.
- Evalueer je blootstelling aan groeiaandelen. Een hoog gewicht in technologie of consumentengedrag vergroot je risico bij stagflatie. Herweeg richting defensieve sectoren.
- Voeg grondstoffen-ETF's toe. Een allocatie van 5–10% in een brede commodities-index dempt inflatieschade zonder de volatiliteit sterk te verhogen.
- Vervang reguliere obligaties deels door inflatiegekoppelde varianten. Dit verlaagt het reële renterisico in je vastrentende deel.
- Houd voldoende liquide middelen aan. In een stagflatoire omgeving kunnen koersen lang onder druk blijven. Cash biedt flexibiliteit om laag in te kopen.
- Herweeg geografisch. Grondstoffenrijke landen zoals Noorwegen, Canada of Australië presteren relatief beter bij hoge grondstofprijzen.
Let op: diversificatie blijft de basis. Geen enkele strategie garandeert winst in alle scenario's. Stagflatie is bovendien moeilijk te voorspellen; een robuust portfolio is altijd beter dan een portfolio dat uitsluitend is afgestemd op één scenario.
Is stagflatie nu een reëel risico voor Nederland?
Na de inflatiepiek van 2022–2023 is de inflatie in de eurozone gedaald richting de ECB-doelstelling van 2%. Toch zijn de risicofactoren niet verdwenen. Geopolitieke spanningen, energieafhankelijkheid en verstoringen in mondiale toeleveringsketens kunnen inflatie opnieuw opstuwen. Tegelijkertijd vertraagt de Europese economische groei door zwakke industriële output, met name in Duitsland.
Het CPB (Centraal Planbureau) voorspelde in zijn Centraal Economisch Plan 2025 een bbp-groei van slechts 1,7% voor Nederland in 2025. Dat is geen recessie, maar het geeft weinig ruimte. Als inflatie opnieuw oploopt door externe schokken – zoals hogere energieprijzen of nieuwe handelstarieven – is een licht stagflatiescenario realistisch. Voorbereiding loont daarom.
Veelgestelde vragen over stagflatie en beleggen
Wat is het verschil tussen stagflatie en een gewone recessie?
Bij een gewone recessie daalt de economische groei, maar blijft inflatie meestal laag of daalt ze zelfs. Bij stagflatie is er gelijktijdig sprake van hoge inflatie én economische stagnatie of krimp. Dit maakt het voor centrale banken veel moeilijker om adequaat te reageren met rentebeleid.
Welke aandelen doen het het beste bij stagflatie?
Historisch gezien presteren defensieve aandelen – zoals energie, basisconsumptie en gezondheidszorg – het best. Bedrijven met sterke prijszettingsmacht en weinig schulden zijn het meest bestand. Groeiaandelen en technologie zijn het kwetsbaarst vanwege hun gevoeligheid voor rentestijgingen.
Is goud altijd een goede investering bij stagflatie?
Goud biedt doorgaans bescherming tegen inflatie en functioneert als vluchtwaarde in onzekere tijden. De koers kan echter volatiel zijn op korte termijn. Als onderdeel van een gespreide portefeuille is een beperkte goudpositie zinvol, maar goud als enige bescherming is niet voldoende.
Moet ik mijn obligaties verkopen bij stagflatie?
Klassieke obligaties met vaste rente lijden bij stagflatie door zowel rentestijging als inflatie. Het kan zinvol zijn je obligatieblootstelling te heroriënteren richting kortlopende obligaties of inflatiegekoppelde varianten. Volledig uitstappen vergroot echter het risico als de economie onverwacht snel afkoelt.
Conclusie: zo bescherm je je portfolio tegen stagflatie
- Stagflatie combineert hoge inflatie met economische stagnatie en is bijzonder schadelijk voor traditionele portefeuilles.
- Groeiaandelen en reguliere obligaties zijn het meest kwetsbaar; defensieve aandelen en grondstoffen bieden meer bescherming.
- Inflatiegekoppelde obligaties, goud-ETF's en commodities-ETF's zijn concrete instrumenten om je blootstelling te spreiden.
- Historische periodes zoals de jaren zeventig en 2022 laten zien dat voorbereiding loont – paniekverkopen zijn vrijwel altijd de slechtste reactie.
- Bouw een robuust, gespreide portefeuille die meerdere scenario's aankan in plaats van uitsluitend op stagflatie in te spelen.
Ben je op zoek naar de beste broker voor jouw situatie? Bekijk onze onafhankelijke vergelijking van meer dan 50 brokers in Nederland. Klik hier voor de vergelijking.
Reageren gesloten